หลักการสร้างสื่อ
แมคคอนเนล (ฉลองชัย สุรวัฒนบูรณ์. 2528 : 152-154 ; อ้างอิงจาก Mc.connell. 1974 : 22-26 )ได้กล่าวถึงหลักในการสร้างสื่อไว้ดังนี้
1. สร้างสื่อให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การสอน ในการเลือกสื่อนั้นครูจะต้องรู้จักวัตถุประสงค์การสอน ในวัตถุประสงค์การสอนนั้นจะชี้ให้ครูเห็นว่าจะใช้สื่ออะไรจึงจะเหมาะสมจะทำให้นักเรียนบรรลุวัตถุประสงค์การสอน เพราะว่าวัตถุประสงค์การสอนนั้นจะบ่งให้เห็นว่านักเรียนจะต้องทำอะไรจึงบรรลุวัตถุประสงค์นั้นได้เป็นหน้าที่ของครูที่จะต้องพิจารณาเลือกสื่อที่ดีที่สุด ที่เหมาะสมจะทำให้นักเรียนได้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้
2. สร้างสื่อที่เหมาะสมกับการประยุกต์ใช้
2.1 ความเหมาะสมกับความต้องการทางด้านทัศน์ (ภาพ) ในวัตถุประสงค์การสอนบางข้อ นักเรียนจะบรรลุวัตถุประสงค์นั้นได้ต้องได้ประสบการณ์ที่เป็นรูปธรรมด้วยการได้ดูดังนั้น ในการเลือกใช้สื่อให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ในด้านนี้ จึงต้องเลือกสิ่งที่มีลักษณะที่ให้นักเรียนได้ดู เช่น รูปภาพ สไลด์ ภาพยนตร์ ฯลฯ
2.2 ความเหมาะสมกับนักเรียน ในการเลือกสื่อการสอนจะต้องคำนึงถึงประสบการณ์เดิมของนักเรียน ความสามารถ (เรียนได้เร็ว-ช้า) ของนักเรียนแต่ละคนที่แตกต่างกัน เช่นนักเรียนคนหนึ่งมีความรู้ความสามารถในเรื่องคำศัพท์ทางวิชาการในเรื่องที่เรียนดีมาก ไม่ต้องค้นหาคำจำกัดความของศัพท์นั้นได้ขณะดูวีดีโอเทป แต่ในทางตรงกันข้ามมีนักเรียนอีกหลายคนที่มีความรู้ความสามารถทางคำศัพท์ในบทเรียนนั้นไม่ดีพอ ต้องหยุดวีดีโอเทปทุก 5 นาทีเพื่อหาคำจำกัดความคำศัพท์ เพื่อให้เข้าใจบทเรียนนั้นได้ตามตัวอย่างนี้ เพื่อที่จะให้นักเรียนทั้ง 2 ลักษณะ ได้เรียนรู้ความสามารถ (เร็ว-ช้า) ให้ได้ประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งๆ ขึ้น ก็เป็นหน้าที่ของครูที่จะต้องให้โอกาส และเลือกสื่อให้เหมาะสมกับนักเรียน ให้นักเรียนได้ใช้สื่อตามความสามารถของแต่ละคน
2.3 ความเหมาะสมกับความต้องการสื่อที่มีลักษณะการเคลื่อนไหว ถ้าบทเรียนนั้นจำเป็นให้นักเรียนได้ดูภาพที่มีลักษณะการเคลื่อนไหวก็เป็นหน้าที่ของครูที่จะต้องพิจารณาเลือกภาพที่มีลักษณะเคลื่อนไหว เพราะว่าจะทำให้นักเรียนเข้าใจบทเรียนได้ดีขึ้นลึกซึ้งขึ้น แต่ภาพนิ่ง คือ ใช้เทคนิคการถ่ายทำให้เป็นการหยุดชั่วขณะทีละภาพเคลื่อนไหวช้า เช่น วิธีสอนการแก้ไขเครื่องยนต์ในเครื่องคาบูเรเตอร์นั้น กระบวนการแก้ไขตรวจสอบและขั้นตอนควรจะใช้ภาพนิ่งเพื่อให้เข้าใจแต่ละขั้นตอนได้ชัดเจน เมื่อจะเรียนรู้กระบวนการทั้งหมดแล้วจึงควรใช้ภาพยนตร์หรือวีดีโอเทป
2.4 ความเหมาะสมต่อการต้องการเรื่องสี ในการเลือกสื่อให้เหมาะสมกับบทเรียนบางบทเรียนเราจะต้องพิจารณาด้วยว่าสื่อที่เราใช้นั้นจะต้องเป็นสื่อที่มีสีธรรมชาติหรือไม่บทเรียนบางวิชาไม่จำเป็นต้องใช้สื่อที่มีสี จึงจะได้ความคิดรวบยอดที่ถูกหรือตรงกับความเป็นจริงหรือก่อให้เกิดความงาม เช่น ในเรื่องการบอกลักษณะความแตกต่างของกรดกับด่าง งานศิลปะของตัวอย่างต่างๆ ฯลฯ เป็นต้นครูจึงจำเป็นต้องเลือกสื่อที่มีสี ถ้าบทเรียนนั้นต้องใช้สื่อที่มีสี
2.5 ความเหมาะสมกับความต้องการการตัดต่อง่ายๆ บางครั้งเราต้องพิจารณาเลือกสื่อในเรื่องการตัดต่อได้ง่าย เพื่อใช้สอนให้เหมาะสมกับบทเรียนนั้น ๆ เพื่อเป็นการประหยัดเวลาหรือให้การใช้สื่อทันตามกำหนดเวลาในแผนการสอน หรือเพื่อให้ความคิดรวบยอดที่ถูกต้องกับความคิดรวบยอดที่ผิดหรือล้าสมัยของสื่อนั้นออกไป นำส่วนที่เป็นประโยชน์ไว้ใช้ได้หรือเพื่อให้นักเรียนเข้าใจบทเรียนได้ง่ายขึ้น ในการตัดต่อทำได้ง่ายหรือไม่ครูต้องพิจารณาด้วย
2.6 ความเหมาะสมเรื่องความสะดวกในการใช้สื่อ ในการเลือกสื่อให้ตรงกับความต้องการของครูนั้น ครูจะต้องเข้าใจในเรื่องความสะดวกในการใช้สื่อ ในเรื่องเกี่ยวกับเวลาสถานที่และรูปแบบของสื่อ องค์ประกอบที่สำคัญในการใช้สื่อองค์ประกอบหนึ่ง ก็คือ ความยืดหยุ่นในการใช้สื่อครูควรเลือกสื่อที่ยืดหยุ่นได้ตามกาลเวลาและสถานที่ ไม่ใช่เลือกใช้สื่อโดยไม่คำนึงถึงเรื่องเหล่านี้ เช่น ครูจะใช้ภาพยนตร์สอนเนื้อหาวิชาหนึ่งจะใช้ได้เฉพาะห้องโสต วันจันทร์ เวลา 10.00 น. เท่านั้น นี่ไม่ใช่ลักษณะการยืดหยุ่นในการเลือกใช้สื่อ
